The Kharavela Inscription

Hathigumpha Cave, Udayagiri, Odisha • 2nd-1st century BCE

Rock-cut inscription of King Kharavela of the Mahameghavahana dynasty

Display Options

{1} [][] नमो अरहंतानं (।*) नमो सव-सिधानं (॥*) ऐरेण महाराजेन महामेघवाहनेन चेतिराजव[ं]स-वधनेन पसथ-सुभ-लेखनेन चतुरंतलुठ[ण]-गुण-उषितेन कलिंगाधिपतिना सिरिखारवेलेन
{2} [पं]दरस-वसानि सीरि-[कडार]-सरीर-वता कीडिता कुमार-कीडिका (॥*) ततो लेख-रूप-गणना-ववहार-विधि-विसारदेन सव-विजावदातेन नव वसानि योवरज [प]सासितं(॥*) संपुंण-चतुवीसति-वसो तदानि वधमानसेसयो-वेनाभिविजयो ततिये
{3} कलिंग-राज-वसे(स)-पुरिस-युगे महाराजाभिसेचनं पापुनाति (॥*) अभिसितमतो च पधमे वसे वात-विहत-गोपुर-पाकार-निवेसनं पतिसंखारयति कलिंगनगरिखिवी[रं](।*) सितल-तडाग-पाडियो च बंधापयति सवुयानप[टि]संथपनं च
{4} कारयति पनसि(ति)साहि सतसहसेहि पकतियो च रंजयति(॥*) दुतिये च वसे अचितयिता सातकंनिं पछिम-दिसं हय-गज-नर-रध-बहुलं दंडं पठापयति(।*) कन्हबेंणां-गताय च सेनाय वितासिति असिकनगरं (॥*) ततिये पुन वसे
{5} गंधव-वेद-बुधो दप-नत-गीत-वादित-संदसनाहि उसव-समाज-कारापनाहि च कीडापयति नगरिं (॥*) तथा चवुथे वसे विजाधराधिवासं अहतपुवं कलिंग(?)-पुव-राज-[निवेसितं]...........वितध-म[कुट]...........च निखित-छत-
{6} भिंगारे [हि]त-रतन-सपतेये सव-रठिक-भोजके पादे बंदापयति (॥*) पंचमे च दानी वसे नंदराज-तिवसमत-ओ[घा]टितं तनुसुलिय-वाटा पणाडिं नगरं पवेस[य]ति सो.....(।*) [अ*]भिसितो च [छठे वसे*] राजसेयं संदंसयंतो सवकर-वण-
{7} अनुगह-अनेकानि सतसहसानि विसजति पोर-जानपदं (॥*) सतमं च वसं [पसा]सतो वजिरधर....... स मतुक पद......[कु]म.... (॥*).....अठमे च वसे महता सेन[आ].......गोरधगिरिं
{8} घातापयिता राजगहं उपपीडपयति(।*) एतिन[आ] च कंमपदान-स[ं]नादेन......सेन-वाहने विपमुचितुं मधुरं अपयातो यवनरा[ज] [डिमित?].......यछति.....पलव
{9} कपरुखे हय-गय-रथ-सह यति सव-घरावास....... सव-गहणं च कारयितुं ब्रह्मगानं ज[य]-परिहारं ददाति(॥*) अरहत...[नवमे च वसे*]...
{10} .............महाविजय-पासादं कारयति अठतिसाय सतसहसेहि (॥*) दसमे च वसे दंड-संधी-सा[ममयो](?) भरधवस-पठा(?)नं मह[ई]जयनं(?)....... कारापयति (॥*) [एकादसमे च वसे*]......प[आ]यातानं च म[नि]-रतनानि उपलभते(।*)
{11} ......पुवं राज-निवेसितं पीथुंडं गदभ-नंगलेन कासयति (।*) जन[प]द-भावनं च तेरस-वस-सत-कतं भि[ं]दति त्रिमर-दह(?)-संघातं(।*) बारसमे च वसे..............[सह]सेहि वितासयति उतरापध-राजानो.......
{12} म[आ]गधानं च विपुलं भयं जनेता हथसं गंगाय पाययति (।*) म[आग]ध[ं] च राजानं बहसतिमितं पादे वंदापयति (।*) नंंदराज-नीतं च का[लिं]ग-जिनं संनिवेस......अंग-मगध-वसुं च नयति (॥*)....
{13} ......[क]तु[ं] जठर-लखिळ-[गोपु]राणि सिहराणि निवेसयति सत-विसिकनं [प]रि-हारेहि (।*) अभुतमछरियं च हथो-निवा[स] परिहर.......हय-हथि-रतन-[मानिकं]पंडराजा.....[मु]त-मनि-रतनानि आहरापयति इध सत[सहसानि]
{14} ......सिनो वसीकरोति (।*) तेरसमे च वसे सुपवत-विजय-चके कुमारीपर्वते अरहते(हि*) पखिन-सं[सि]तेहि कायनिसीदियाय यापूजावकेहि राजभितिनिचिन-वतानि वास[आ][सि]तानि पूजानुरत-उवा[सग-खा]रवेलसिरिना जीवदेह-[सयि]का परिखाता(॥*)
{15} .......सकत-समण सुविहितानं च सवदिसानं ञ[नि]नं तपसि-इ[सि]न संधियनं अरहतनिसीदिया-समीपे पाभारे वराकार-समुथापिताहि अनेकयोजनाहिताहि......सिलाहि..................
{16} ............चतरे च वेडुरियगभे थंभे पतिठापयति पानतरीय-सत-सहसेहि(।*) मु[खि]य-कल-वोछिनं च चोय[ठि]-अंग संतिक[ं] तुरियं उपादयति(।*) खेमराजा स वढ-राजा स भिखु-राजा धम-राजा पसं[तो] सुनं[तो] अनुभवं[तो] कलानानि
{17} .....गुण-विसेस-कुसलो सव-पासंड-पूजको सव-दे[वाय]तन-सकार-कारकको अपतिहत-चक-वाहनबलो चकधरो गुत-चको पवत-चको राजसि-वसू-कुल-विनिश्रितो महाविजयो राजा खारवेलसिरि(॥*)

Historical Context

About the Inscription

The Kharavela Udayagiri inscription, known as the Hathigumpha inscription, is a remarkable rock-cut record from the 2nd century BCE, located on the southern face of the Udayagiri hill near Bhubaneswar, Odisha. Composed in Prakrit and incised with deep-cut Brahmi letters, the seventeen-line inscription details the reign and achievements of King Kharavela of the Mahameghavahana dynasty.​

Significance

This important historical source starts with a Jain invocation and documents Kharavela’s military campaigns, religious patronage (especially to Jainism), administrative reforms, and his efforts to retrieve a Jain idol from the Nanda Empire. The inscription is crucial for reconstructing the early history of Kalinga and provides valuable insights into the political and cultural life of ancient India.

Bibliography